UZ Leuven speelt een steeds grotere rol bij de verspreiding van robotgeassisteerde bypasschirurgie in Europa. Het ziekenhuis voert jaarlijks ongeveer 150 van deze ingrepen uit en begeleidt inmiddels ook buitenlandse hartchirurgen bij de invoering van de techniek. De Leuvense aanpak combineert praktijkopleiding, simulatietraining en begeleiding tijdens de eerste operaties. Daarmee moet de expertise die het ziekenhuis sinds 2015 heeft opgebouwd ook beschikbaar komen voor patiënten in andere Europese hartcentra.
Bij een klassieke coronaire bypassoperatie wordt doorgaans het borstbeen geopend om het hart te bereiken. Bij robotgeassisteerde bypasschirurgie kan een belangrijk deel van de ingreep via kleine openingen tussen de ribben worden uitgevoerd. De chirurg gebruikt daarbij robotinstrumenten om de borstslagaders vrij te maken. Deze bloedvaten kunnen vervolgens worden gebruikt om vernauwde of afgesloten kransslagaders te overbruggen.
11 jaar ervaring in Leuven
UZ Leuven past de techniek sinds 2015 toe en voert jaarlijks ongeveer 400 bypassoperaties uit, waarvan ongeveer 150 robotgeassisteerd. De minder invasieve benadering kan vooral relevant zijn voor patiënten bij wie het openen van het borstbeen extra risico's met zich meebrengt, bijvoorbeeld door ernstig overgewicht, longaandoeningen of eerdere borstkasoperaties.
Eerder onderzoek van UZ Leuven liet zien dat robotgeassisteerde bypasschirurgie ook bij meerdere overbruggingen veilig kan worden uitgevoerd. Daarbij werden minder bloedtransfusies en kortere ziekenhuisopnames gerapporteerd. Deze bevindingen benadrukken het belang van verder onderzoek naar de patiëntengroepen die het meest van de techniek kunnen profiteren.
Opleiding over de landsgrenzen
De Leuvense hartchirurgen Steven Jacobs en Wouter Oosterlinck begeleiden inmiddels collega's uit verschillende Europese landen bij het opzetten van een eigen programma voor robotgeassisteerde bypasschirurgie. Teams uit onder meer Oostenrijk, Nederland, Duitsland, Polen en Zwitserland hebben ondersteuning gekregen. Het opleidingstraject begint met tientallen uren simulatietraining, gevolgd door observatie van operaties in Leuven en praktische oefeningen in een gespecialiseerd trainingscentrum.
Vervolgens reizen de Leuvense chirurgen naar het ziekenhuis dat de techniek wil invoeren. Daar begeleiden zij het operatieteam tijdens de eerste ingrepen. Die werkwijze maakt duidelijk dat de invoering van robotchirurgie meer vraagt dan de aanschaf van een operatierobot. Chirurgen moeten vertrouwd raken met de bediening, maar ook de samenwerking tussen de verschillende leden van het operatieteam moet worden ingeoefend. Het Leuvense team heeft daarom gewerkt aan het vereenvoudigen en standaardiseren van de operatietechniek, zodat de afzonderlijke stappen systematisch kunnen worden aangeleerd.
Internationale kennisuitwisseling
Jacobs en Oosterlinck waren betrokken bij de oprichting van een werkgroep voor robotchirurgie binnen de European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Vanuit die samenwerking worden internationale opleidingen georganiseerd. In september volgden 28 chirurgen uit verschillende landen, waaronder India, Australië en Uruguay, een opleiding in STEPS, het nieuwe multidisciplinaire vaardigheidscentrum in Leuven.
Ook buiten deze opleidingsprogramma's ontvangt UZ Leuven bijna wekelijks buitenlandse collega's die de operatietechniek willen leren of mogelijkheden voor samenwerking onderzoeken. De internationale samenwerking richt zich daarnaast op wetenschappelijk onderzoek. UZ Leuven neemt deel aan studies naar minimaal invasieve hartchirurgie en werkt met andere Europese centra aan een gezamenlijke databank.
Door behandelresultaten van meerdere ziekenhuizen samen te brengen, willen de onderzoekers beter inzicht krijgen in de uitkomsten van robotgeassisteerde bypasschirurgie, waaronder de mogelijke voordelen op langere termijn.
Robotchirurgie blijft zich ontwikkelen
Ook de technologie zelf blijft in ontwikkeling. In Leuven worden de borstslagaders momenteel met behulp van de robot vrijgemaakt, maar voeren chirurgen de verbinding met het hart nog handmatig uit via een kleine opening tussen de ribben. Het hart blijft daarbij kloppen. Het Leuvense team wil onderzoeken of ook deze laatste stap in de toekomst robotgeassisteerd kan worden uitgevoerd. Het vergrote driedimensionale beeld en de bewegingsvrijheid van de robotinstrumenten kunnen daarbij ondersteuning bieden.
Een andere ontwikkeling binnen robotchirurgie is de introductie van haptische feedback. AZ Sint-Jan Brugge voerde onlangs, naar eigen zeggen als eerste ziekenhuis in de Benelux, een operatie uit met de da Vinci 5, een operatierobot die de chirurg informatie geeft over de kracht die instrumenten op het weefsel uitoefenen. De eerste ingreep in Brugge vond plaats binnen de urologie. De technologie kan vooral relevant zijn bij operaties waarbij kwetsbare anatomische structuren dicht bij elkaar liggen. Of de krachtfeedback daadwerkelijk leidt tot minder complicaties of betere behandelresultaten, moet nog worden aangetoond.
De ontwikkelingen in Leuven en Brugge illustreren verschillende aspecten van robotchirurgie. Waar UZ Leuven zich richt op het verder ontwikkelen en internationaal verspreiden van een specifieke hartchirurgische techniek, laat de toepassing in Brugge zien hoe nieuwe functies de mogelijkheden van operatierobots uitbreiden. Voor beide ontwikkelingen blijft klinische evaluatie belangrijk. De gezamenlijke Europese databank waaraan UZ Leuven werkt, moet bijdragen aan meer inzicht in de resultaten van robotgeassisteerde bypasschirurgie en de mogelijke voordelen voor patiënten op langere termijn.
Referenties
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.