Een internationale studie naar de bloedmarker Tu-stroma laat veelbelovende resultaten zien voor het opsporen van een vroeg voorstadium van eierstokkanker. De onderzoekers slaagden erin om met een RNA-signaal in bloedmonsters van vrouwen met microscopische afwijkingen in de eileiders te onderscheiden van gezonde controles. De ontdekking kan op termijn relevant zijn voor vrouwen met een erfelijk verhoogd risico op eierstokkanker. Voordat de technologie in Belgische ziekenhuizen kan worden toegepast, is echter aanvullend klinisch onderzoek noodzakelijk.
Hooggradig sereus ovariumcarcinoom is een agressieve vorm van eierstokkanker die vaak pas in een gevorderd stadium wordt vastgesteld. Onderzoek heeft aangetoond dat de eerste afwijkende cellen bij een deel van deze tumoren in de eileiders ontstaan. Deze microscopische voorstadia, bekend als serous tubal intraepithelial carcinoma (STIC), zijn met conventionele beeldvorming moeilijk zichtbaar. Ze worden doorgaans ontdekt bij pathologisch onderzoek van operatief verwijderd weefsel.
Onderzoekers onder leiding van Rajan Gogna en Esha Madan onderzochten of een specifiek RNA-signaal in het bloed kan helpen om dergelijke afwijkingen eerder te herkennen. De marker, Tu-stroma, zou daarmee een nieuwe mogelijkheid kunnen bieden voor de ontwikkeling van minder invasieve diagnostiek. De internationale studie omvatte bloedmonsters van 506 personen.
Veelbelovende diagnostische resultaten
Volgens het betrokken Hoag Family Cancer Institute kon de bloedmarker in een afzonderlijke validatiegroep 92,3 procent van de vrouwen met STIC correct identificeren. Daarnaast werd 98,2 procent van de gezonde controles correct herkend. Deze resultaten wijzen op een mogelijk hoge diagnostische nauwkeurigheid binnen de onderzochte populatie. Tegelijkertijd zijn belangrijke beperkingen van toepassing.
De onderzoekers analyseerden eerder verzamelde bloedmonsters van personen van wie de diagnose al bekend was. Het onderzoek toont daardoor nog niet aan hoe betrouwbaar de test functioneert bij vrouwen die zonder vastgestelde afwijkingen periodiek worden gecontroleerd. Ook ontbreken prospectieve gegevens over fout-positieve testuitslagen, de gevolgen van aanvullend diagnostisch onderzoek en de uiteindelijke gezondheidsuitkomsten.
Het is evenmin aangetoond dat toepassing van de marker leidt tot minder diagnoses in een gevorderd stadium of een lagere sterfte aan eierstokkanker. De resultaten vormen daarom nog geen basis voor de introductie van een bevolkingsonderzoek of aanpassing van bestaande preventieve behandelstrategieën.
Belgische relevantie
Voor Belgische universitaire ziekenhuizen en gespecialiseerde oncologische centra kan de ontdekking vooral relevant zijn bij de begeleiding van vrouwen met een erfelijk verhoogd risico op gynaecologische kanker. Deze vrouwen worden vaak multidisciplinair begeleid door specialisten in klinische genetica en gynaecologische oncologie. Zij kunnen voor complexe beslissingen komen te staan, waaronder het preventief verwijderen van eileiders en eierstokken om het risico op kanker te verminderen.
Een betrouwbare bloedtest die zeer vroege afwijkingen kan herkennen, zou in de toekomst mogelijk aanvullende informatie kunnen leveren voor dergelijke beslissingen. Daarvoor moet eerst worden vastgesteld of de marker ook in de dagelijkse klinische praktijk voldoende nauwkeurig is en daadwerkelijk bijdraagt aan betere zorguitkomsten. Tot die tijd mag een experimentele bloedtest geen aanleiding vormen om aanbevolen preventieve ingrepen uit te stellen.
Voor Belgische zorginstellingen ligt hier een mogelijke rol in onafhankelijke, multicentrische validatiestudies. Daarbij kunnen universitaire ziekenhuizen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië samenwerken aan onderzoek met vergelijkbare patiëntengroepen, uniforme definities en gezamenlijk vastgelegde uitkomstmaten.
Klinische toepassing
De ontwikkeling van Tu-stroma illustreert hoe moleculaire diagnostiek en analyse van circulerende RNA-signalen nieuwe mogelijkheden kunnen openen voor vroegtijdige kankeropsporing. De belangrijkste uitdaging ligt nu bij de vertaling van onderzoeksresultaten naar een klinisch betrouwbare toepassing. Daarvoor zijn prospectieve studies nodig waarin de test wordt onderzocht bij vrouwen met een verhoogd risico, voordat bekend is of zij afwijkingen hebben.
Naast diagnostische nauwkeurigheid moeten onderzoekers beoordelen welke gevolgen testuitslagen hebben voor vervolgonderzoek, behandelbeslissingen en de kwaliteit van leven. Ook de betrokkenheid van patiëntenorganisaties is belangrijk om de mogelijke voordelen en risico's van nieuwe diagnostische toepassingen zorgvuldig af te wegen.
Voor Belgische zorgcentra biedt het onderzoek daarmee vooral een nieuwe wetenschappelijke onderzoekslijn. Of Tu-stroma uiteindelijk een plaats krijgt binnen de vroegdiagnostiek van eierstokkanker, hangt af van onafhankelijk vervolgonderzoek dat de klinische meerwaarde overtuigend aantoont.
Referenties
Nature Medicine (Onderzoek)
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.