De Universiteit van Namen (UNamur) en de Clinique Saint-Luc Bouge starten een onderzoeksproject waarin digitale transformatie en duurzaamheid binnen ziekenhuizen samen worden bekeken. Met een nieuwe onderzoeksleerstoel rond de zogenoemde twin transformation willen de partners onderzoeken hoe ziekenhuizen bij technologische investeringen ook rekening kunnen houden met hun ecologische impact. De samenwerking moet leiden tot praktische aanbevelingen voor een duurzamer beheer van ziekenhuisinformatiesystemen.
Ziekenhuizen investeren steeds meer in digitale technologie, van elektronische patiëntendossiers en artificiële intelligentie tot automatisering en digitale patiënttrajecten. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor de milieu-impact van de gezondheidszorg. Beide ontwikkelingen worden binnen zorgorganisaties vaak afzonderlijk aangepakt, terwijl ze elkaar kunnen beïnvloeden. Met de samenwerking tussen UNamur en Saint-Luc Bouge willen de onderzoekers deze twee transformaties dichter bij elkaar brengen. De nieuwe leerstoel werd op 12 november aangekondigd en maakt deel uit van een onderzoeksprogramma voor de periode 2026 tot 2030.
Duurzaamheid bij digitale besluitvorming
Het onderzoek wordt uitgevoerd binnen MINDIT, het onderzoekscentrum voor informatiemanagement en digitale transformatie van de Universiteit van Namen. Onder begeleiding van professor Anthony Simonofski onderzoekt doctoraatsonderzoeker Arthur Meuleman hoe ziekenhuizen milieuoverwegingen structureel kunnen opnemen in het beheer en de governance van hun informatiesystemen. Daarbij gaat het niet uitsluitend om het energieverbruik van servers, datacenters en andere ICT-infrastructuur. Ook de bredere gevolgen van digitalisering voor de organisatie van zorg zijn relevant.
Digitale toepassingen kunnen bijvoorbeeld fysieke verplaatsingen verminderen, administratieve processen vereenvoudigen of onnodig materiaalgebruik helpen beperken. Tegelijkertijd vragen nieuwe systemen om apparatuur, energie en onderhoud. De uiteindelijke milieuwinst hangt daardoor af van de manier waarop technologie wordt ontwikkeld, ingevoerd en gebruikt. Het onderzoeksproject wil deze verschillende aspecten samenbrengen in een kader waarmee ziekenhuizen digitale investeringen kunnen beoordelen.
Ziekenhuispraktijk als onderzoeksomgeving
De Clinique Saint-Luc Bouge levert de praktijkomgeving voor het onderzoek. Door samen te werken met ziekenhuismedewerkers kunnen de onderzoekers nagaan welke afwegingen een rol spelen bij de keuze, invoering en het beheer van digitale systemen. De bedoeling is om beter te begrijpen hoe duurzaamheidscriteria kunnen worden geïntegreerd in bestaande besluitvormingsprocessen, naast aspecten zoals patiëntveiligheid, kwaliteit van zorg, gebruiksgemak en financiële haalbaarheid.
Saint-Luc Bouge heeft al verschillende duurzaamheidsinitiatieven lopen. Het ziekenhuis investeert onder meer in zonnepanelen, stimuleert actieve mobiliteit en besteedt aandacht aan duurzamere voedingskeuzes. De samenwerking met UNamur moet helpen om dergelijke initiatieven te verbinden met het bredere beleid rond digitalisering en informatiesystemen. Daarmee verschuift de aandacht van afzonderlijke maatregelen naar een geïntegreerde aanpak, waarin technologische innovatie en ecologische verantwoordelijkheid elkaar kunnen versterken.
Bredere afweging
De onderzoeksvraag sluit aan bij een belangrijke uitdaging voor de Belgische ziekenhuissector. Digitalisering wordt doorgaans ingezet om zorgprocessen te verbeteren, informatie toegankelijker te maken en de samenwerking tussen zorgprofessionals te ondersteunen. Maar nieuwe technologie brengt ook bijkomende infrastructuur, gegevensverwerking en organisatorische veranderingen met zich mee.
Een digitaal zorgtraject kan bijvoorbeeld bepaalde verplaatsingen of fysieke contactmomenten vervangen, terwijl de achterliggende technologie tegelijkertijd energie en apparatuur vereist. Om de werkelijke impact te beoordelen, moeten beide effecten worden meegenomen. Voor ziekenhuizen betekent dit dat duurzaamheid niet alleen een aandachtspunt is voor gebouwenbeheer of energievoorziening, maar ook voor ICT-beleid, aankoopbeslissingen en de inrichting van zorgprocessen. De onderzoekers willen methoden ontwikkelen waarmee zorgorganisaties dergelijke afwegingen systematischer kunnen maken.
Toepasbare aanbevelingen
De samenwerking tussen UNamur en Saint-Luc Bouge bevindt zich nog in de beginfase. Er zijn nog geen onderzoeksresultaten beschikbaar die aantonen dat de aanpak leidt tot minder energieverbruik, lagere uitstoot, kostenbesparingen of een vermindering van de werkdruk. De komende jaren moet blijken welke factoren bepalen of digitale innovatie en duurzaamheid daadwerkelijk in één besluitvormingsproces kunnen worden geïntegreerd. De onderzoekers willen hun bevindingen vertalen naar methoden en aanbevelingen die ook bruikbaar zijn voor andere ziekenhuizen en zorgorganisaties.
Daarmee kan het project bijdragen aan een bredere benadering van zorgtransformatie, waarbij niet alleen de technologische en organisatorische voordelen van digitalisering worden beoordeeld, maar ook de gevolgen voor het milieu. Voor de Belgische ziekenhuissector ligt de mogelijke meerwaarde vooral in het ontwikkelen van concrete handvatten om digitale innovatie en duurzaamheidsdoelstellingen niet langer als afzonderlijke beleidsdomeinen te behandelen.
Referenties
UNamur (In het Frans)
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
