AZ Sint-Jan Brugge heeft, naar eigen zeggen als eerste ziekenhuis in de Benelux, een operatie uitgevoerd met de da Vinci 5, een nieuwe generatie operatierobots die de chirurg tijdens een ingreep krachtfeedback geeft. Dankzij sensoren en software kan de chirurg voelen hoeveel druk de robotinstrumenten op het weefsel uitoefenen. De technologie moet vooral bij complexe operaties helpen om kwetsbare anatomische structuren nauwkeuriger te behandelen.
Bij robotgeassisteerde chirurgie bestuurt de chirurg de instrumenten vanuit een console. Een sterk vergroot driedimensionaal beeld biedt gedetailleerd zicht op het operatiegebied. Een beperking van eerdere generaties operatierobots was echter het ontbreken van directe tastzin. Chirurgen konden de bewegingen van hun instrumenten volgen, maar voelden niet rechtstreeks hoeveel kracht zij op het weefsel uitoefenden.
De da Vinci 5 moet daarin verandering brengen. Het systeem beschikt over zogenoemde haptische feedback, waarbij sensoren de uitgeoefende krachten registreren en deze informatie terugkoppelen aan de chirurg. Daardoor ontstaat tijdens de ingreep een vorm van tastzin die bij eerdere robotsystemen ontbrak.
Eerste ingreep binnen urologie
De eerste operatie met de nieuwe technologie in AZ Sint-Jan Brugge werd uitgevoerd door uroloog dr. Christophe Ghysel. De introductie valt samen met Movember, de internationale campagne waarin extra aandacht wordt besteed aan de gezondheid van mannen. Vooral bij urologische ingrepen kan krachtfeedback van betekenis zijn. Bij een volledige verwijdering van de prostaat bevinden zich bijvoorbeeld kwetsbare zenuwbundels rond het operatiegebied. Deze zenuwen spelen een belangrijke rol bij het behoud van de erectiele functie. "Dankzij slimme sensoren en nieuwe AI-functies krijgen we nu realtime informatie en voel ik hoeveel druk ik uitoefen tijdens de operatie", aldus Ghysel.
Volgens de uroloog stelt de technologie chirurgen in staat delicate anatomische structuren voorzichtiger te manipuleren. De extra informatie kan helpen bij het bepalen hoeveel kracht tijdens een ingreep verantwoord is. Dat betekent niet automatisch dat de nieuwe robot betere behandelresultaten oplevert. Of de krachtfeedback daadwerkelijk leidt tot minder complicaties of beter functiebehoud, moet blijken uit klinisch onderzoek en praktijkervaring.
Tastzin bij robotchirurgie
Ook in Nederland wordt gewerkt met de nieuwe generatie operatierobots. Zo schreven wij eind oktober over de introductie van voeltechnologie in de operatierobot van Meander Medisch Centrum. Daarbij staat eveneens de mogelijkheid centraal om chirurgen tijdens robotgeassisteerde ingrepen informatie te geven over de kracht die instrumenten op het weefsel uitoefenen.
De ontwikkeling is relevant omdat robotchirurgie traditioneel vooral steunt op visuele informatie. Met haptische feedback komt daar een aanvullende informatiebron bij. De chirurg blijft verantwoordelijk voor de bewegingen van de instrumenten en de medische beslissingen tijdens de operatie. De technologie kan met name ondersteuning bieden bij ingrepen waarbij verschillende kwetsbare structuren dicht bij elkaar liggen. De mogelijke klinische meerwaarde moet echter per toepassing worden beoordeeld.
Twintig jaar ervaring
AZ Sint-Jan Brugge heeft inmiddels ongeveer twintig jaar ervaring met robotgeassisteerde chirurgie. De eerste toepassing van de da Vinci 5 met krachtfeedback vond plaats binnen de dienst Urologie, maar het ziekenhuis gebruikt operatierobots ook binnen andere specialismen. Het ziekenhuis beschikt momenteel over twee da Vinci 5-multiportsystemen en een single-portrobot, die geschikt is voor ingrepen in anatomisch beperkte ruimtes. Daarnaast worden verschillende robotsystemen ingezet binnen de orthopedische chirurgie.
Robotgeassisteerde operaties vinden plaats binnen onder meer Algemene Heelkunde, Gynaecologie, Hartheelkunde en Urologie. Volgens algemeen directeur Nick Marlein moeten investeringen in medische technologie uiteindelijk bijdragen aan betere patiëntenzorg. De introductie van de nieuwe generatie operatierobots past volgens hem binnen de ambitie van het ziekenhuis om technologische innovatie te combineren met bestaande chirurgische expertise.
Met de toevoeging van krachtfeedback krijgen chirurgen een extra hulpmiddel tijdens robotoperaties. De ontwikkeling laat zien hoe operatierobots niet alleen worden verbeterd op het gebied van beeldvorming en instrumentbesturing, maar ook steeds meer informatie kunnen teruggeven over de fysieke interactie met het weefsel.
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
