Gezondheidsgegevens zijn nu vaak verspreid over systemen, organisaties en sectoren. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan meer regie op die gegevens en aan gebruiksvriendelijke digitale toegang tot zorginformatie voor de burger. De European Health Data Space (EHDS) vraagt van zorgaanbieders dat zij gezondheidsdata elektronisch beschikbaar maken voor burgers. Maar databeschikbaarheid heeft alleen betekenis als gegevens ook echt worden gebruikt en meerwaarde hebben in het zorgproces.
Het VWS-initiatief MeerMed brengt daarom, samen met Stichting MedMij, zorgorganisaties en zorgverleners, koepels en ICT-leveranciers bij elkaar om deze databeschikbaarheid stap voor stap te realiseren. Het doel: meer gezondheidsgegevens uit meer zorgsectoren veilig en betrouwbaar beschikbaar maken via het MedMij Afsprakenstelsel. Bianca Rouwenhorst, directeur Informatiebeleid en CIO van het ministerie van VWS, beantwoordt zes veelgestelde vragen.
Waarom is databeschikbaarheid voor burgers zo belangrijk?
“Burgers die een actueel en volledig overzicht hebben van gegevens over hun gezondheid, kunnen beter meedenken en -beslissen over passende zorg. En ze kunnen gerichter werken aan gezondheid en preventie.”
Wat verandert als gevolg van de EHDS?
“De EHDS geeft burgers vanaf 2029 meer rechten en betere mogelijkheden om regie te nemen over gegevens over hun gezondheid én verplicht zorgaanbieders om gezondheidsgegevens digitaal beschikbaar te maken.”
“Dat betekent dat zorgorganisaties nú stappen moeten zetten om in 2029 gezondheidsgegevens digitaal beschikbaar te hebben voor burgers en zo aan de EHDS te voldoen. Want wie nu aan de slag gaat, is voorbereid op de komende verplichtingen.”
Wat houdt MeerMed in?
“MeerMed is een tijdelijk initiatief van VWS dat zorgorganisaties helpt om gezondheidsgegevens beschikbaar te maken voor burgers via het MedMij Afsprakenstelsel. Met een PGO en in de toekomst ook Mijn Gezondheidsoverzicht hebben burgers op één plek steeds meer gegevens bij elkaar.”
“Om meer van die gegevens beschikbaar te maken en knelpunten weg te nemen, hanteert MeerMed een gerichte, sectorale aanpak. Want zorgsectoren bevinden zich in verschillende ontwikkelfasen en hebben hun eigen processen, systemen en behoeften.”
“MeerMed is actief in de huisartsenzorg, medischspecialistische zorg, langdurige zorg, geestelijke gezondheidszorg (ggz) en geboortezorg. De focus ligt op het stimuleren en ondersteunen van zorgaanbieders bij het zetten van concrete stappen richting databeschikbaarheid voor de burger, zoveel mogelijk met bestaande standaarden en techniek. MeerMed werkt hierin samen met Stichting MedMij.”
Wat moet MeerMed concreet opleveren?
“Voor burgers betekent het: meer inzage in en regie over gegevens over de eigen gezondheid, minder versnipperde informatie en betere gesprekken met zorgverleners. Zorgaanbieders kunnen rekenen op praktische, sectorgerichte implementatieondersteuning en hulpmiddelen om nu al stappen te zetten naar het beschikbaar maken van gezondheidsgegevens voor burgers.”
Hoe realiseert MeerMed dat databeschikbaarheid niet slechts een technisch verhaal blijft?
“Databeschikbaarheid realiseer je niet alleen. Stichting MedMij, zorgorganisaties, ICT-leveranciers, zorgkoepels en -branches zijn allemaal nodig om gezondheidsgegevens veilig en betrouwbaar beschikbaar te maken voor burgers.”
“Juist daarom zet MeerMed sterk in op samenwerking. Binnen praktijkbeproevingen brengen we deze partijen samen om concrete vraagstukken rond databeschikbaarheid voor burgers in de dagelijkse zorgpraktijk verder te brengen. Steeds met het zorgproces en de behoeften van cliënten en zorgverleners als uitgangspunt.”
“In de langdurige zorg gebeurt dat bijvoorbeeld rondom momenten als intake, evaluatie en overdracht. Onderzocht wordt of aanvullende zorggegevens, zoals onderdelen uit de eOverdracht, meetwaarden en dagrapportage, bijdragen aan meer inzicht voor cliënten en zorgprofessionals en een betekenisvoller gebruik van gezondheidsgegevens in het zorgproces.”
“Daarbij kijken we niet alleen of gegevens technisch beschikbaar zijn, maar ook naar wat dat betekent voor cliënten, mantelzorgers en zorgprofessionals. Welke meerwaarde biedt het in het zorgproces? Draagt het bij aan betere voorbereiding van gesprekken? Past het binnen bestaande werkprocessen?”
Wat hoopt u dat MeerMed bereikt?
“Dat inzicht in en gebruik van gezondheidsgegevens in het zorgproces vanzelfsprekender wordt voor burgers en zorgverleners. Ik ga ervan uit dat meer zorgsectoren en zorgorganisaties aansluiten en dat de praktijkbeproevingen verder worden opgeschaald. Dat databeschikbaarheid voor burgers niet meer wordt gezien als een losse digitale opgave, maar als een vanzelfsprekend onderdeel van goede zorg. Daarbij blijft aandacht nodig voor adoptie, zeker bij kleinere zorgaanbieders. Uiteindelijk gaat het om betere ondersteuning van burgers en een zorgpraktijk waarin databeschikbaarheid echt bijdraagt aan passende zorg.”
